КазНУИ

Ғылым философиясында ғылыми танымның субъектісі деп зерттеу сұрақтарын тұжырымдайтын, гипотезалар ұсынатын, алынған нәтижелерді интерпретациялайтын және алынған білім үшін жауапкершілік көтеретін танымдық белсенділіктің иесін айтады. Классикалық ғылыми дәстүрде ғылымның субъектісі ретінде жеке зерттеуші қарастырылды. Алайда ғылымның дамуы білім өндіру үдерісінің ұжымдық сипатқа ие екенін көрсетті: ХХ ғасырда таным субъектісі ретінде барған сайын ғылыми қауымдастық, яғни зерттеу ұжымдары, зертханалар және пәнаралық желілерден тұратын ғылыми орта қарастырыла бастады. Қазіргі ғылым философиясы ғылымды адамдар, құралдар, технологиялар және ақпараттық орталар өзара әрекеттесетін әлеуметтік-техникалық жүйе ретінде де қарастырады. Цифрлық технологиялар мен жасанды интеллекттің дамуы деректерді өздігінен талдай алатын, заңдылықтарды анықтайтын және гипотезалар ұсына алатын жүйелерді ғылыми таным үдерісінің қатысушысы ретінде қарастыруға бола ма деген мәселені алға тартады.

Осыған байланысты қазіргі эпистемологияда кеңейтілген немесе үлестірілген субъектілік мәселесі талқылануда. Бұл көзқарас бойынша ғылыми білімнің субъектісі тек адаммен шектелмей, технологиялық инфрақұрылым элементтерін де қамтуы мүмкін.

Алайда толыққанды ғылыми субъектілік туралы айту үшін тек есептеу және гипотеза генерациялау қабілеті жеткілікті ме, әлде негізгі өлшемдер ретінде тек адамға тән сана, түсіну, интенционалдық және жауапкершілік қасиеттері қалуы тиіс пе деген сұрақ әлі де ашық күйінде қалып отыр.

УНИВЕРСИТЕТ

ОҚУ ПРОЦЕСI

ОҚУҒА ТҮСУШІЛЕР

СТУДЕНТ

ҒЫЛЫМ

ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

ҚазҰӨУ-дегі Ғылым күндері

ҚазҰӨУ қоғамдық қабылдауы